De meeste mensen plannen een noorderlichtreis in december, met sneeuw tot je knieën en een thermometer die diep onder nul kruipt. Dat is het verkeerde moment. September en oktober leveren in Fins Lapland statistisch de meeste kans op noorderlicht op, en dit jaar komt daar nog iets bij: de zon zit middenin haar elf-jaarlijkse piek, de zogeheten zonnemaximum. Meer zonnestormen betekent meer poollicht, en dat maakt dit najaar een uitzonderlijk moment om de trip eindelijk te boeken.
Waarom september ineens de beste maand is
Rond de equinox, in september en maart, is de geomagnetische activiteit hoger dan in de rest van het jaar. De aarde en de zon staan dan zo ten opzichte van elkaar dat zonnewind gemakkelijker het magneetveld binnendringt. Combineer dat met heldere herfstluchten, want in december hangt er in Lapland vaak een dik wolkendek, en je krijgt precies de omstandigheden die je nodig hebt.
De herfstkleuren zijn een mooie bijkomstigheid. De periode heet in Finland "ruska": de bossen rond Rovaniemi kleuren rood, oranje en goudgeel, en je wandelt overdag door dat landschap voordat je 's avonds op zoek gaat naar licht aan de hemel. Wie eerder de fjorden bij Ålesund heeft verkend, herkent dat gevoel van een landschap dat zich elk seizoen anders laat zien.
Rovaniemi is niet de beste plek om te kijken
Rovaniemi geldt als hoofdstad van Lapland en de meeste vluchten landen daar, maar de stad zelf is niet ideaal. Straatverlichting en hotellicht verpesten je zicht op zwakkere lichtshows. Rijd 20 tot 30 kilometer de stad uit, richting de heuvel Ounasvaara of het wandelgebied bij de poolcirkel, en het verschil is meteen te zien.
Wil je de hoogste kans van heel Finland, ga dan door naar het noorden. Utsjoki, de noordelijkste gemeente van het land, heeft meer dan tweehonderd nachten per jaar noorderlicht zichtbaar. Saariselkä en Inari zitten er vlak onder en zijn makkelijker te bereiken vanaf het vliegveld. Reizigers die eerder voor IJsland kozen vanwege dezelfde jacht op noorderlicht, vinden in dit deel van Lapland een rustiger en minder toeristisch alternatief.
Hoeveel nachten je echt nodig hebt
Eén nacht geeft je ongeveer vijftig procent kans, ook in het hoogseizoen. Blijf je drie nachten, dan loopt dat op naar rond de vijfenzeventig procent. Bij vijf tot zeven nachten is een waarneming bijna zeker. Boek dus niet een weekendtrip in de hoop op één spectaculaire avond, maar reserveer minstens een midweek als je serieus wilt kijken.
Een realistisch schema voor vijf dagen: de eerste twee dagen overdag wandelen in de ruska-kleuren rond Rovaniemi en 's avonds vroeg naar bed, want de kans op licht is dan nog laag. Verplaats je op dag drie naar Inari of Saariselkä, waar de hemel donkerder is, en reserveer de laatste twee avonden voor de daadwerkelijke jacht. Zo bouw je geleidelijk op naar de plek en de nacht waar de kans het grootst is, in plaats van meteen op de eerste avond teleurgesteld te raken.
De beste uren liggen tussen tien uur 's avonds en twee, drie uur 's nachts, met een piek rond middernacht. Het licht kan al vanaf een uur of acht verschijnen, dus houd de hemel in de gaten zodra het donker wordt en ga niet te vroeg slapen. Het Finse meteorologisch instituut publiceert een dagelijkse revontulet-voorspelling met de kans per regio, handig om elke avond even te checken voordat je de deur uit gaat.
Wat je meeneemt als je serieus jaagt
Huur een auto. Bussen rijden alleen de hoofdroute noordwaarts en volgen een vaste dienstregeling, terwijl noorderlicht-jagen juist vraagt om spontaan wegrijden richting de helderste plek. Vanaf oktober is een winterband verplicht in Fins Lapland, dus check bij de verhuurder of die er al op zit.
Kleed je in lagen en kies wanten in plaats van handschoenen, die houden je handen langer warm terwijl je met je camera staat te klooien. Neem een statief mee en zoek van tevoren uit welke instellingen je camera nodig heeft voor lange sluitertijden in het donker, want dat is iets waar je 's avonds in de kou geen zin meer in hebt om uit te zoeken. Een bezoek aan het Arktikum-museum in Rovaniemi is een prima uitwijkmogelijkheid voor een bewolkte avond, daar wordt het hele fenomeen overzichtelijk uitgelegd.
Dit is wanneer je moet boeken
Accommodaties met glazen iglo's, waar je het noorderlicht vanuit bed kunt zien, zitten in de decembermaanden vaak vol en zijn dan aanzienlijk duurder. In september en oktober is er meer beschikbaar en betaal je minder voor dezelfde ervaring, terwijl je statistisch juist meer kans hebt. Wie houdt van een combinatie van wandelen, rustige natuur en een goede kans op noorderlicht, vindt in Lapland dit najaar een andere sfeer dan verwacht, minder besneeuwd, maar minstens zo indrukwekkend. Vergelijk het met het moment waarop Kirgizië nog onontdekt aanvoelde: dit najaar in Lapland heeft precies dat gevoel, alleen dan met wifi en een goed wegennet.