Terwijl de meeste Nederlanders hun Aziëreis plannen rond Bali, Phuket of Ho Chi Minh City, staat er ergens diep in de jungle van Maleisisch Borneo een boom die groter is dan een flatgebouw van dertig verdiepingen. Het eiland Borneo, en dan specifiek de deelstaat Sabah, is nog altijd het stiefkindje van Zuidoost-Azië terwijl het letterlijk een wereldrecord in huis heeft.
Een boom zo hoog als een flatgebouw van dertig verdiepingen
In het Danum Valley Conservation Area, een van de laatste ongerepte laaglandregenwouden van Zuidoost-Azië, staat een boom met de bijnaam Menara, wat "toren" betekent in het Maleis. Onderzoekers van de universiteiten van Nottingham en Oxford maten de boom, een Shorea faguetiana, in 2019 op 100,8 meter. Daarmee is het niet alleen de hoogste tropische boom ter wereld, maar ook de hoogste bloeiende plant die ooit is gemeten. Voor die tijd gingen wetenschappers ervan uit dat negentig meter ongeveer de grens was voor een boom in de tropen. Alle bekende recordhouders van deze soort staan trouwens uitsluitend in beschermde bossen in Sabah: Danum Valley, Tawau Hills en Maliau Basin. Wikipedia houdt de exacte meetgeschiedenis bij, inclusief de klim waarbij een lid van het onderzoeksteam met touwen naar de top ging om de boom met een meetlint te bevestigen.
Je hoeft geen bioloog te zijn om hiervan onder de indruk te raken. Danum Valley is toegankelijk via begeleide tochten vanuit Lahad Datu, en de kans dat je onderweg neushoornvogels, gibbons of zelfs een luipaardkat spot is groot. Het gebied kent geen wegen of dorpen, dus je verblijft in een van de weinige lodges binnen het reservaat.
Sepilok, oog in oog met wilde orang-oetans
Een paar uur rijden van Danum Valley ligt het Sepilok Orangutan Rehabilitation Centre, waar sinds 1964 verweesde en gewonde orang-oetans worden opgevangen en teruggebracht naar het wild. Tijdens de voedertijden, meestal rond tien uur 's ochtends en drie uur 's middags, klimmen de dieren zo uit het bladerdak naar het voederplatform. Anders dan bij veel andere apenparken lopen de dieren hier vrij rond in het omliggende regenwoud, dus een gegarandeerde ontmoeting is het niet, en dat is precies wat het bijzonder maakt.
Wie meer tijd heeft, combineert Sepilok met een boottochtje over de Kinabatangan-rivier, waar 's avonds proboscismonkeys, wilde olifanten en soms zelfs krokodillen aan de oever te zien zijn.
De klim naar de top van Kinabalu
Mount Kinabalu is met 4.095 meter de hoogste berg van Borneo en een van de weinige bergen ter wereld waar je binnen twee dagen vanuit de jungle naar een rotsachtige, bijna maanachtige top kunt lopen. De klim is zwaar maar technisch niet moeilijk, je overnacht halverwege in een berghut op zo'n 3.300 meter en vertrekt daar rond twee uur 's nachts om de zonsopgang boven de wolken te halen. Vergunningen zijn beperkt en moeten van tevoren geboekt worden via een erkende gids, want zelfstandig klimmen mag niet.
Wie liever niet twee dagen klimt maar wel van bergen houdt, kan ook kiezen voor de Poring Hot Springs aan de voet van de berg, met warmwaterbronnen en een canopy walk hoog tussen de boomtoppen.
Duiken bij Sipadan, een eiland zonder gelijke
Aan de oostkust van Sabah ligt Sipadan, een klein oceanisch eiland dat regelmatig in lijstjes van beste duikplekken ter wereld staat. Het eiland rijst steil op vanaf de zeebodem, waardoor je al vlak bij de kust wanden van honderden meters diep tegenkomt, vol schildpadden, barracudascholen en witpuntrifhaaien. Om het rif te beschermen geeft de overheid maar een beperkt aantal duikvergunningen per dag uit, dus boek dit ruim van tevoren als dit op je lijstje staat.
Het is een heel ander soort Azië-ervaring dan de drukke stranden waar veel reizigers aan denken. Net zoals Lombok een rustiger alternatief is voor het overvolle Bali, is Sabah dat voor de bekende Zuidoost-Aziatische badplaatsen.
Wat je moet regelen voordat je instapt
Sinds januari 2024 is de Malaysia Digital Arrival Card (MDAC) verplicht voor de meeste buitenlandse bezoekers, ook als je alleen naar Sabah vliegt. Je vult dit gratis in via het officiële portaal van de Immigratiedienst, uiterlijk drie dagen voor aankomst. Let goed op: er circuleren inmiddels nepwebsites die vijftien tot veertig dollar rekenen voor een formulier dat gratis hoort te zijn. Maleisië loopt hiermee in dezelfde lijn als buurland Thailand, dat onlangs zijn eigen digitale inreisregels aanpaste.
De meeste reizigers vliegen via Kuala Lumpur International naar Kota Kinabalu, de hoofdstad van Sabah. Wie toch een tussenstop op het Maleisische vasteland maakt, kan die dag prima gebruiken voor een uitstapje naar Malakka voordat het richting Borneo gaat.
Waarom je nu moet boeken, niet over vijf jaar
De yellow meranti, de boomsoort waartoe Menara behoort, staat op de rode lijst van de IUCN en wordt al decennia gekapt voor hardhout. De beschermde status van Danum Valley en Maliau Basin is wat deze bossen tot nu toe heeft gered, maar de druk op omringend regenwoud in Sabah blijft groot door palmolieplantages. Tegelijkertijd trekt de regio steeds meer aandacht van avontuurlijke reizigers die verder willen kijken dan Bali en Phuket, wat op termijn ook de druk op de toegankelijke gebieden verhoogt.
Ga je binnenkort naar Zuidoost-Azië en overweeg je Borneo over te slaan voor de zoveelste keer Bali of Koh Samui, bedenk dan dat je nergens anders ter wereld met eigen ogen de hoogste bloeiende plant op aarde kunt zien staan, terwijl er een paar meter verderop een orang-oetan door het bladerdak zwaait.